คนกูย(กวย) เป็นชนเผ่าในตระกูล เดียวกับขอม มอญ ลัวะ อาศัยอยู่ในแถบตะวันออกเฉียงใต้ ปัจจุบันกลุ่มชนกูย อาศัยอยู่ในแถบภาคอิสานตอนใต้ของไทย ภาคใต้ของประเทศลาว และบนภูเขาในเวียดนาม(เป็นชนกูยที่เคร่งครัดวัฒนธรรมมากที่สุด)
คนกูยมีมาแต่ช้านาน พร้อมกับขอม มอญ ลัวะ วัฒนธรรมที่ยังสืบต่อมาจนถึงทุกวันที่ยังพบเห็นและไม่ได้ปะปนกับวัฒนธรรมอื่นคือ พิธี"แกลมอ" หรือรำผีฟ้า เพื่อรักษาโรคภัยไข้เจ็บ ซึ่งเป็นพิธีที่มีมาตั้งแต่ชาวกูยยังนับถือผีและไม่มีศาสนา
การแต่งกายนิยมแต่งเป็นชุดดำ ซึ่งจะเห็นคนเฒ่าคนแก่ หรือช่วงประกอบพิธีกรรมแต่งกัน การแต่งกายนี้บ่งบอกถึงความเรียบง่ายไม่ซับซ้อนของชาวกูยในการดำเนินชีวิต
คนกูยในประเทศไทยทุกวันนี้ จำแต่เดิมในสมัยอยุธยาเป็นกลุ่มชนที่หากินในแถบริมน้ำโขง ตอนใต้ของแคว้นจำปาศักดิ์ลาว โดยลักษณะนิสัยของชาวกูยที่รักอิสระ สันโดด การอยู่อาศัยทำมาหากินจึงไม่เป็นหลักเป็นแหล่ง ชอบใจพอใจอยู่ตรงไหนก็ชักชวนกันไป อยากย้ายก็ย้าย
ช่วงปลายกรุงศรีอยุธยา ชาวกูยกลุ่มหนึ่งได้อพยพย้ายถิ่นฐานมาอาศัยอยู่บริเวณ เขตอีสานใต้ ตั้งแต่ตำบลห้วยขยูง วารินทร์อุบลฯ จนมาจดถึงแถบประโคนชัย บุรีรัมย์ โดยมีหัวหน้ากูยที่ให้ความเคารพ เชื่อถือดูแลปกครองในแต่ละแถบที่ ชื่อหัวหน้าคนกูยตอนนั้นคือ เชียงปุม เชียงฆะ เชียงสี เชียงใส ตากะจะ กระจายดูแล
ระหว่างนั้น(ปลายกรุงศรีอยุธยา) เกิดมีช้างเผือกแตกโรงออกมาทางพิมาย ข้าราชในพิมายตอนนั้นจึงออกมาตามหาสอบถาม และได้ข่าวคราวจากผู้นำชาวกูย เห็นมีช้างจ่าฝูงตรงตามลักษณะที่บอกพาโขลงช้างลงเล่นน้ำในหนอง ในการขอความช่วยเหลือจับช้างจากข้าราชที่พิมาย หัวหน้าชาวกูยจึงรวมตัวกันพาสมัครพรรคพวก ไปจับช้างนำส่งเมืองอยุธยาได้ โดยมีขุนนางพิมายนำพาไป และทางขุนนางพิมายได้กราบทูลกษัตริย์อยุธยาในการช่วยจับช้างของชาวกูย ให้ทรงทราบ
หลังจากนั้นได้มีราชโองการแต่งตั้ง หัวหน้าชาวกูยปกครองเมือง ภายใต้การดูแลของหัวเมืองพิมายในสมัยนั้น มีเมืองผไทสมันต์ ขุขันธุ์ สังขะ รัตนะ เมืองลีง เพราะการที่สามารถจับช้างได้ จึงได้มอบหมายจากกษัตริย์อยุธยา ให้ชาวกูยจับช้างป่ามาเลี้ยง และฝึกซ้อม เพื่อเตรียมต่อการณ์ศึกสงคราม.....ตั้งแต่นั้น (ถ้าดูเรื่องก้านกล้วยจะเห็นภาพ)
ชาวกูยจึงมีที่อยู่เป็นหลักแหล่งตั้งแต่ตอนนั้น และได้ดำเนินการณ์เลี้ยงฝึกซ้อมช้างตามคำสั่งกษัตริย์ มาจนถึงทุกวัน
ด้วยการขึ้นตรงต่อพิมาย เวลาแห่งการส่งของบรรณาการณ์ (ส่วย) ให้กับเมืองหลวงอโยธยา.... ชาวกูยจะนำของไปมอบเป็นบรรณาการณ์ด้วย ชาวเมืองอโยธยาได้เห็นชาวกูยส่งเครื่องบรรณาการณ์ ได้เรียกชาวกูยว่า "พวกส่งส่วย" หรือเรียก "พวกส่วย" นับแต่นั้นคนจึงเรียกชาวกูยว่า "ส่วย"....นับแต่นั้น
กวยหรือกูย แปลตามศัพท์ของชาวกูย แปลว่า "คน" ฉะนั้นการเรียกชื่อ "ส่วยๆๆๆ"นั้นมีมาทีหลัง ถ้าเรียกให้ถูก ต้องเรียก "กวยหรือกูย"

ช้าง....
ช้าง ช้าง ช้าง ช้าง น้องเคยเห็นช้าง
........หรือเปล่า.....

คนเลี้ยงช้าง
ก้านกล้วย
องค์บาก หนึ่งและองค์บากสอง (ตอนพี่จากระโดดขึ้นหลังฦุงช้าง)

ตะหลิ่งสูงซุงหนัก

เห็นช้างขี้ ขี้ตามช้าง
ช้างตายทั้งตัว เอาใบบัวมาปิด
ขี่ช้างจับตั๊กแตน
ดูช้างดูที่หาง ดูนางดูที่แม่
ช้างตกมัน